Küresel çapta tırmanan jeopolitik gerilimler ve iklimsel faktörler emtia piyasasında, özellikle tarım ürünlerinde, sert fiyat hareketlerine neden oluyor.
Karadeniz’den Hürmüz Boğazı’na ve Kızıldeniz’in güneyine uzanarak tahıl ticaret koridorlarını etkileyen çatışmalar, Avrupa ve ABD’yi etkisi altına alan kavurucu sıcak hava dalgaları ve önemli tarım üretim bölgelerinde artan El Nino riskleri küresel gıda enflasyonu tehdidini yeniden gündeme getirdi.
Yükselen enerji ve gübre maliyetleri soya fasulyesi fiyatlarındaki sert yükselişe etki ederken ABD’nin önemli tarım bölgelerinde yaşanan kuraklık da soya fasulyesinde arz endişelerinin devam etmesine neden oluyor.
Söz konusu kurak hava koşullarının soya fasulyesinde verim potansiyelini önemli ölçüde azaltabileceği tahmin ediliyor.
Soya fasulyesinin ağustos ayında kabuk oluşumu ve kabuk dolumu aşamasına girmesi nedeniyle söz konusu dönemdeki hava koşullarının nihai küresel üretimi büyük ölçüde belirleyeceği öngörülüyor.
Bu gelişmelerle, Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören soya fasulyesinin kile başına fiyatı, 12,49 dolarla Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Soya fasulyesi fiyatları Mayıs 2024 döneminde 12,58 doları görmüştü. Soya fasulyesinin kile başına fiyatı, 2025 sonuna göre yüzde 18,9 arttı.
ÇİN ABD’DEN SOYA FASÜLYESİ ALIYOR
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, soya fasulyesindeki yükselişin tek bir nedene bağlanamayacağını belirtti.
Son dönemde yükselişteki ana etkenlerden bir tanesinin özellikle Çin’in yapmış olduğu ithalat olduğunu ifade eden Ergezen, Çin’in dünyanın en büyük soya fasulyesi ithalatçısı olduğunu dile getirdi. Ülkenin son dönemde ABD’den yeni soya fasulyesi alımları gerçekleştirdiğini söyleyen Ergezen, iki hafta içerisinde ABD’den Çin’e 812 bin tonluk soya fasulyesi satışı gerçekleştiğini bildirdi.
Özellikle ABD’de hava sıcaklıklarının yüksek ve yağışların düzensiz olduğunu vurgulayan Ergezen, şunları kaydetti:
“Dünyadaki üreticilere baktığımız zaman birincisi Brezilya sonra ABD geliyor. Brezilya’da El Nino etkisi nedeniyle sıcaklıkların değişken olduğunu görüyoruz. ABD’de bu etki kısmen sınırlı. Fakat bütün bunların bir miktar verim kaybına yani rekoltede düşüşe yol açması bekleniyor. Bu da fiyatlamalara yansıyacak. Brezilya dünyanın en büyük soya fasulyesi üreticilerinden ve El Nino’nun burayı da etkilemesi bekleniyor. El Nino’nun 2027 başına kadar devam etmesi bekleniyor. Eğer güçlü bir El Nino görürsek burada soya fasulyesi rekoltesi beklenildiği gibi azalabilir, hatta beklentilerden fazla olabilir. Bu da soya fasulyesinin önümüzdeki 6 aylık dönemde de fiyatların en azından güçlü kalmasına yol açabilir.”
Ergezen, bütün bunların çerçevesinde bakıldığı zaman soya fasulyesi stoklarının çok güçlü olmadığını vurguladı.
Soya fasulyesinde özellikle talep tarafında artış söz konusu olduğunu ifade eden Ergezen, Çin’in alımları ve petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte biyodizel ve biyoyakıt talebinde artış yaşandığını sözlerine ekledi.
